***سخن حق*** امام على عليه السلام إنَّ الحَقَّ أحسَنُ الحَديث، وَالصّادِعُ بِهِ مُجاهِدٌ*** همانا حقّ ، نيكوترين سخن است و كسى كه آشكارا حقّ بگويد، مجاهد است*** الأمالى ، مفيد : ۳ / ۳؛ سیاست نامه امام علی (ع)، ص248 *** مناسبتهاي روز: شهادت آیت الله قدوسی و سرتیپ وحید دستجردی (1421 هـ ش)***صفحه اصلی > دفتر امور تربیت اخلاقی > بانك اطلاعات > مقالات > فضایل و رذایل اخلاقی > تقوا و ورع > اهمیت تقوا و ورع > اهمیت تقوا 
اهمیت تقوا

الحمد لله الذی جعل الکتاب هدی للمتقین ، و الصلوة و السلام علی من هو افضل الانبیاء و المرسلین ، و علی اهل بیته الطیبین الطاهرین .

یکی از اموری که در فرهنگ اسلامی و متون دینی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است و بلکه به حق می توان گفت اساس تمام کمالات و ترقیات روحانی و معنوی انسان است ، تقوا و پرهیزکاری و دوری از آلودگی ها و گناهان است ، زیرا آدمی اگر بخواهد به راه راست و صراط مستقیم راه یابد و از تعالیم آسمانی و معارف قرآنی بهره مند شود ، اساس آن تقواست که : ذلک الکتاب لا ریب فیه هدی للمتقین (1)، و اگر بخواهد نزد پروردگار از کرامت و احترام بیشتری برخوردار شود ، معیار و زیربنای آن ، تقوای برتر است ، که ان اکرمکم عند الله اتقیکم (2)، و اگر بخواهد در کوران حوادث و بحران ها و ظلمت های اوهام ، حق را از باطل تشخیص داده و این دو را - در هر لباس و پوششی - از یک دیگر باز

شناسد ، مایه آن تقواست که : ان تتقوا الله یجعل لکم فرقانا (3)، و اگر بخواهد ازاغواهای شیطانی و وساوس نفسانی و تنگناهای این جهان رهایی یابد و از شر این همه ، جان سالم به در برد ، پایه آن تقواست که : و من یتق الله یجعل له مخرجا (4)؛ و اگر بخواهد از ارزاق خداوندی - چه مادی و چه معنوی - بهره و نصیبی داشته باشد ، راه آن تقواست که : و من یتق الله . . . و یرزقه من حیث لا یحتسب (5)؛ و اگر بخواهد اعمال خویش را از بیهودگی و بی حاصلی در آورده و به مرحله قبول برساند ، طریق آن تقواست که : انما یتقبل الله من المتقین (6)؛ و در نهایت اگر بخواهد در درگاه خدا محبوب و عزیز باشد و عاقبتش ختم به خیر شود ، ریشه اش تقواست که : ان الله یحب المتقین (7)؛ و العاقبة للمتقین (8).

بنابر این در بعد عمل ، تقوا و پرهیز از گناه ، اجتناب و دوری از محرمات ، اساس هر خیر و زیر بنای هر سعادتی است و به همین دلیل ، بر هر عملی مقدم است و انسان سالک پیش از آن که در انجام اعمال کوشش کند باید بر دوری از گناه اهتمام ورزد . رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم خطاب به ابوذر - علیه الرحمة - می فرماید :یا اباذر کن بالتقوی اشد اهتماما منک بالعمل ؛ (9)ای ابوذر ! باید کوششی که در مراعات تقوا اعمال می کنی از کوششی که در انجام سایر اعمال به خرج می دهی بیشتر باشد . »

نیز بر همین اساس است که امیر مؤمنان علی بن ابی طالب علیه السلام می فرماید : اجتناب السیئات اولی من اکتساب الحسنات ؛ (10)دوری از بدی ها بر کسب خوبی ها مقدم است » .

پس ای عزیز ! بدان همان گونه که فرد مریض بدون مراعات پرهیز ، روی صحت و سلامتی را نمی بیند - گر چه از قوی ترین و مؤثرترین داروها استفاده کند - شخص دور افتاده از حقایق و بیگانه با معنویات نیز ، بدون مراعات تقوا روی معرفت و سعادت را نخواهد دید ، هر چند پر مشقت ترین و مشکل ترین اعمال راانجام دهد . از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم روایت است که آن حضرت فرمود :انکم لو صلیتم حتی تکونوا کالحنایا ، و صمتم حتی تکونوا کالاوتار ، ما ینفعکم ذلک الا بورع ؛ (11)به درستی که اگر از کثرت نماز همچون کمان خمیده و در اثر زیاد روزه گرفتن همچون زه کمان ، باریک شوید ، به حالتان مفید نخواهند بود مگر آن که تقوا پیشه کنید و از محرمات دوری کنید . »

مولوی گوید :

ما در این انبار گندم می کنیم

گندم جمع آمده گم می کنیم

می نیندیشیم آخر ما به هوش

کین خلل در گندم است از مکر موش

موش تا انبار ما حفره زدست

و زفنش انبار ما ویران شدست

اول ای جان ، دفع شر موش کن

و آنگهان در جمع گندم جوش کن

بشنو از اخبار آن صدر صدور

لا صلوة تم الا بالحضور

گرنه موشی دزد در انبار ماست

گندم اعمال چل ساله کجاست ؟

ریزه ریزه صدق هر روزه چرا

جمع می ناید درین انبار ما (12)

طبق ابیات فوق ، مثل کسی که بدون اجتناب از معاصی ، در به جا آوردن اعمال عبادی می کوشد ، مانند کسی است که بدون دفع شر موش دزد ، گندم ها را ذره ذره انبار می کند ، لذا همان طور که جمع گندم با وجود آفتی چون موش ، جز رنج و زحمت حاصلی ندارد ، به جا آوردن اعمال عبادی نیز - با ابتلای به معاصی - جز خستگی و زحمت ، حاصلی نخواهد داشت ، زیرا گناهان مانند موش ها به جان گندم اعمال افتاده و همه را تباه و نابود می سازند .

.................................................................

1 . بقره (2) آیه 2 . 2 . حجرات ( 49 ) آیه 13 . 3 . انفال (8) آیه 29 . 4 . طلاق ( 65 ) آیه 3 . 5 . همان ، همان ، آیه 3 . 6 . مائده (7) آیه 27 . 7 . توبه (9) آیه 7 . 8 . قصص (28) آیه 83 . 9 . محمد باقر مجلسی ، بحار الانوار ، ج 74 ، ص 86 . 10 . عبد الواحد آمدی ، غرر الحکم و درر الکلم ، حرف « الف » 11 . مجلسی ، بحار الانوار ، ج 74 ، ص 87 . 12 . مثنوی معنوی ، تصحیح نیکلسون ، دفتر اوّل ، ص 24 .